Strona główna » Dziedziczenie spadku w polskim prawie
Dziedziczenie spadku w polskim prawie
1519
Dziedziczenie to proces przejścia ogółu praw i obowiązków przysługujących zmarłemu na spadkobierców, czyli osoby, którym przysługuje po spadkodawcy spadek. Dziedziczenie spadku może nastąpić w drodze dziedziczenia testamentowego, czyli na podstawie pozostawionego przez zmarłego testamentu, lub ustawowo, czyli na podstawie reguł opisanych w kodeksie cywilnym. Dziedziczenie ustawowe będzie miało miejsce, jeśli zmarły nie pozostawił testamentu lub jeśli testament okazał się nieważny. W niniejszym artykule omówiona zostanie tematyka procesu dziedziczenia od momentu otwarcia spadku do chwili jego przejścia na spadkobierców.
Szukasz Kancelarii, która pomoże Ci rozwiązać sprawy spadkowe? Sprawdź naszą ofertę!
Spis treści:
Dziedziczenie spadku po zmarłym – kto jest do niego uprawniony?
Czy bliska osoba może zostać pominięta w testamencie?
Dziedziczenie spadku po zmarłym – wydziedziczenie
Uznanie za niegodnego dziedziczenia
Jak zachować się w przypadku powołania do dziedziczenia spadku?
Dziedziczenie spadku – dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika?
Dziedziczenie spadku po zmarłym – kto jest do niego uprawniony?
Dziedziczenie spadku po zmarłym może się odbyć na dwa sposoby i od tego zależy krąg osób uprawnionych do majątku zmarłego.
Dziedziczenie testamentowe – jeśli spadkodawca pozostawił ważny testament, to ma on co do zasady pierwszeństwo przed regułami określonymi w kodeksie cywilnym i uprawnione do spadku są wskazane przez zmarłego w testamencie osoby. Polskie prawo spadkowe jednak nie przewiduje pełnej swobody w zakresie dysponowania majątkiem na wypadek śmierci, bowiem nawet w przypadku, gdyby testator (autor testamentu) nie chciał przekazać majątku najbliższym osobom (np. żonie, dzieciom), to mogą one mimo to dochodzić części spadku tytułem tak zwanego zachowku.
W przypadku braku testamentu lub jego nieważności następuje dziedziczenie ustawowe, czyli dziedziczenie spadku na podstawie tzw. klas dziedziczenia określonych w polskim prawie cywilnym, zgodnie z którymi:
w pierwszej kolejności z ustawy do spadku powołane są dzieci i małżonek spadkodawcy – dziedziczą oni w częściach równych, ale część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku (czyli np. jeśli zmarły miałby małżonka i 5 dzieci, ¼ spadku pozostawiona zostaje dla małżonka, a pozostałą część dzielą między sobą dzieci; jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (czyli wnukom zmarłego), przy okazji warto zaznaczyć, że nie dziedziczy małżonek pozostający w separacji,
w przypadku braku małżonka dziedziczą wszystko dzieci,
w przypadku braku zstępnych (potomstwa) spadkodawcy, obok małżonka powołani do spadku są jego rodzice, udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi 1/4 całości spadku,
w przypadku braku zstępnych i małżonka wszystko dziedziczą rodzice,
po rodzicach dziedziczy rodzeństwo zmarłego,
w przypadku braku powyższych – dziadkowie,
w przypadku braku powyższych – pasierbowie,
w ostatniej kolejności spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu (tzw. spadkobierca ostateczny). Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się zagranicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.
Czy bliska osoba może zostać pominięta w testamencie?
Osoby najbliższe zmarłemu mogą zostać przez niego pominięte w testamencie, jednak mimo tego przysługuje im roszczenie o tak zwany zachowek. Zachowek to rozwiązanie w polskim prawie spadkowym, które ma na celu zabezpieczenie interesów najbliższych osób spadkodawcy.
Zgodnie z art. 991. § 1 kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni, ⅔ wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału.
Jeśli więc bez uzasadnionej przyczyny dziecko lub małżonek zostaną pominięci w testamencie, mogą i tak dochodzić zachowku, jako części tego, co odziedziczyliby w przypadku dziedziczenia ustawowego. Przykład: Ojciec miał dwie córki jako jedyne spadkobierczynie. Majątek wynosił 200 tys. zł. Do całego majątku powołał jedną z córek, drugą bez uzasadnionej przyczyny pominął. Jest ona pełnoletnia i pracująca, może więc pozwać drugą córkę o zachowek w wysokości 50 tys. zł (powoła wartości udziału, który by jej przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, czyli połowa ze 100 tys. zł).
Są jednak dwie sytuacje, w których osoba najbliższa może zostać pozbawiona całkowicie prawa do dziedziczenia po zmarłym, tj. wydziedziczenie oraz uznanie za niegodnego dziedziczenia.
Dziedziczenie spadku po zmarłym – wydziedziczenie
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:
wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.
Uznanie za niegodnego dziedziczenia
Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;
uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem lub innym organem albo inną umową;
uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.
Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Jak zachować się w przypadku powołania do dziedziczenia spadku?
W przypadku powołania do dziedziczenia polskie prawo przewiduje trzy możliwości:
Przyjęcie spadku wprost – spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym majątkiem, zarówno spadkowym jak i swoim osobistym;
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – spadkobierca odpowiada tylko do wysokości aktywów spadku ustalonych według spisu inwentarza, nie ponosi odpowiedzialności za długi spadkowe własnym majątkiem;
Odrzucenie spadku.
Osoba powołana do dziedziczenia powinna w terminie 6 miesięcy określić czy przyjmuje, czy odrzuca spadek. W przypadku braku złożenia takiego oświadczenia przyjmuje się, iż osoba taka przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub pisemnie z podpisem urzędowo poświadczonym.
Dziedziczenie spadku – dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika?
Dziedziczenie spadku to bardzo istotny proces, zwłaszcza, że zgodnie z kodeksem cywilnym oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane. Oznacza to, że decyzję tę należy podjąć bardzo rozważnie, analizując wszelkie aspekty danej sprawy, bo z raz podjętej decyzji nie można się już wycofać. Z tego też powodu zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami, którzy pomogą Państwu podjąć właściwą i roztropną decyzję: https://kancelariakawalec.pl/adwokaci.
Dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje co do zasady obojgu rodzicom, jednak w jakich przypadkach może nastąpić odebranie praw rodzicielskich i
Czy rozwód bez zgody małżonka jest możliwy? To pytanie, które często i zasadnie stawiają sobie małżonkowie, którzy jednostronnie podejmują decyzję o potencjalnym rozstaniu.
Rozmaitość i obszerność pytań na sprawie rozwodowej może być przytłaczająca, jednak trzeba przede wszystkim pamiętać, że istotne są nie tyle same pytania, co odpowiedzi na nie.
Decydując się na formalne zakończenie małżeństwa poprzez skierowanie sprawy na drogę sądowego postępowania rozwodowego, wiele osób zadaje sobie pytanie, jak długo trwa proces rozwodowy.
Mamy dobrą wiadomość – cofnięcie pozwu o rozwód jest jak najbardziej możliwe, a w jaki sposób tego dokonać i od czego ta możliwość zależy, dowiesz się z poniższego artykułu!
Małżeńskie umowy majątkowe mogą zawierać bardzo dużo rozmaitych postanowień, drobiazgowo regulujących każdą sferę stosunków majątkowych między małżonkami.
Dokumenty do pozwu o rozwód można podzielić na obowiązkowe, które są konieczne do dopełnienia wszelkich rozwodowych formalności i należy je dostarczyć sądowi, oraz fakultatywne.
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.